Ký ức World Cup sống mãi trong tâm trí người dân Trung Quốc

Khi nhắc đến World Cup, người hâm mộ bóng đá ở Bắc Kinh Lý Mộng Tây lấy ra một chiếc móc khóa có hình chú báo hoa mai Zakumi – linh vật của cúp bóng đá vô địch thế giới năm 2010 ở Nam Phi. Khi hồi tưởng lại những khoảnh khắc khó quên của trận chung kết năm đó, âm thanh rền vang của những chiếc kèn vuvuzela dường như lại vọng lên trong tâm trí anh. World Cup – giải đấu diễn ra 4 năm một lần này đã đồng hành cùng anh qua những năm tháng học tập, làm việc và các cột mốc trưởng thành trong cuộc đời.

Đối với nhiều người hâm mộ Trung Quốc sinh vào thập niên 1970 và 1980, ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh không chỉ là một giải đấu bóng đá; nó giống như chiếc đồng hồ báo thức của cuộc đời, đánh dấu dòng chảy thời gian bằng những đêm thức trắng, những khoảnh khắc cuồng nhiệt tập thể và những ký ức vượt xa phạm vi sân cỏ.

Một người hâm mộ khác, Quách Phi, chia sẻ với tờ Thời báo Hoàn Cầu (Global Times) rằng World Cup 1998 tại Pháp chính là nơi khởi đầu niềm đam mê của cô. Theo người phụ nữ Trung Quốc này, World Cup giống như một sự kiện xã hội.

“Điều khiến World Cup khác biệt so với các giải đấu bóng đá khác là có rất nhiều người xung quanh tôi cùng bàn luận về các trận đấu, tạo nên bầu không khí sôi động và lễ hội hơn rất nhiều”, cô Quách nhớ lại.

“Tôi vẫn nhớ những lần thức khuya khi còn nhỏ, vừa ăn dưa hấu, vừa xem bóng đá suốt đêm. Đến tận bây giờ, mỗi khi World Cup trở lại, nó vẫn gợi lên những ký ức giản dị và thuần khiết về niềm hạnh phúc mà bóng đá mang lại”, cô nói.

Lần đầu tiên được mở rộng từ 32 lên 48 đội tuyển quốc gia, World Cup 2026 sẽ diễn ra từ ngày 11/6 đến 19/7, đồng thời đánh dấu lần đầu tiên giải đấu này được đồng tổ chức bởi ba quốc gia là Mỹ, Canada và Mexico.

Video World Cup 2026: Trung Quốc “sốt đơn hàng” cho thị trường bóng đá toàn cầu - Nguồn clip: Báo Nhân Dân

Sự thay đổi trong cán cân thương mại: “World Cup cần khán giả Trung Quốc nhiều hơn là khán giả Trung Quốc cần xem World Cup”

Khác với các kỳ World Cup trước, phải đến chưa đầy 1 tháng trước ngày khai mạc giải đấu, Đài Phát thanh và Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CMG) mới công bố vào tháng 5 rằng họ đã đạt được thỏa thuận với Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) về việc phát sóng World Cup 2026 tại Trung Quốc đại lục. Các cuộc đàm phán kéo dài này đặc biệt đáng chú ý bởi trước đây, thỏa thuận phát sóng thường được hoàn tất trước ngày khai mạc hơn nửa năm.

Tờ Nhật báo Bắc Kinh (Beijing Daily) trước đó cho biết FIFA ban đầu chào bán bản quyền phát sóng kỳ World Cup năm nay cho CMG với giá từ 250 triệu đến 300 triệu USD (gần 6.586 tỷ đến hơn 7.903 tỷ đồng). Mức giá này cao hơn rất nhiều so với ngân sách của Đài Truyền hình Nhà nước Trung Quốc và được cho là nguyên nhân khiến quá trình đàm phán bị kéo dài.

Theo khảo sát về ý định theo dõi World Cup 2026 của người hâm mộ Trung Quốc do Viện Nghiên cứu iiMedia công bố ngày 29/5, hơn 80% người được hỏi ủng hộ việc nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới từ chối mua bản quyền World Cup với mức giá quá cao. Trong khi đó, gần 80% đồng tình với quan điểm rằng “World Cup cần khán giả Trung Quốc nhiều hơn là khán giả Trung Quốc cần xem World Cup”.

Ông Trương Nghị, Giám đốc điều hành (CEO) của Viện Nghiên cứu iiMedia cho biết tỷ suất người xem truyền hình (rating) của World Cup trong những năm đầu là cực kỳ cao. Đặc biệt, trận đấu vòng bảng giữa đội tuyển Trung Quốc và đội tuyển Brazil tại World Cup 2002 – giải đấu được tổ chức tại Hàn Quốc và Nhật Bản đạt tỷ suất người xem rất ấn tượng, với mức trung bình khoảng 15%.

Đó cũng là lần duy nhất đội tuyển Trung Quốc giành quyền tham dự vòng chung kết World Cup và kể từ đó quốc gia láng giềng với Việt Nam này chưa một lần trở lại sân chơi bóng đá lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, tỷ suất người xem đã giảm dần kể từ năm 2010. Theo ông Trương, trong hơn một thập kỷ qua, các trận đấu World Cup thường chỉ đạt tỷ suất người xem từ 2,5% đến 3,5%.

Ông dự báo lượng khán giả theo dõi kỳ World Cup sắp tới có thể tiếp tục giảm từ 30% đến 50% so với kỳ World Cup 2022 tại Qatar – nơi cầu thủ bóng đá vĩ đại nhất mọi thời đại Lionel Messi và đội tuyển Argentina giành cúp vàng sau lọa đấu luân lưu nghẹt thở trong trận chung kết kịch tính với đội tuyển Pháp.

Theo ông Trương, nhiều yếu tố như giờ thi đấu không thuận lợi và việc đội tuyển quốc gia Trung Quốc tiếp tục vắng mặt đã làm suy giảm sự quan tâm của người hâm mộ thể thao nước này.

Đồng thời, sự xuất hiện của các giải bóng đá phong trào tại nhiều thành phố đã tạo ra những trải nghiệm bóng đá ngay tại địa phương, khiến một kỳ World Cup diễn ra cách xa hàng nghìn km không còn là tâm điểm duy nhất của người hâm mộ ở Trung Quốc như trước đây.

Chẳng hạn, được truyền cảm hứng từ thành công vang dội của Giải bóng đá các thành phố tỉnh Giang Tô năm 2025, giải đấu đã biến các trận bóng địa phương thành hiện tượng trên toàn quốc. Sau đó, nhiều tỉnh và khu vực khác ở Trung Quốc như Hà Bắc, Sơn Đông, Giang Tây, Phúc Kiến, Hồ Bắc, Hồ Nam và Thanh Hải cũng đã tổ chức các giải đấu riêng nhằm tạo sức hút cho bóng đá phong trào và thúc đẩy du lịch tại quốc gia đông dân thứ 2 trên thế giới.

Thói quen xem bóng đá đã thay đổi “chóng mặt”

Bên cạnh đó, ngày nay, người dân Trung Quốc có quá nhiều lựa chọn giải trí, khiến rất khó để một sự kiện đơn lẻ có thể thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng trong thời gian dài.

Ngoài ra, thành tích nghèo nàn của đội tuyển quốc gia trong nhiều năm qua cũng khiến không ít người hâm mộ ở “đất nước tỷ dân” giảm hứng thú với bóng đá. Theo Quách Phi, nếu Trung Quốc góp mặt tại World Cup lần này, bầu không khí chắc chắn sẽ sôi động và cuồng nhiệt hơn rất nhiều.

Lý Bác Lạc, sinh viên năm thứ ba của Đại học Sư phạm Trùng Khánh đồng tình với quan điểm đó. “Đối với thế hệ chúng tôi, bóng đá có phần xa vời. Từ nhỏ đến lớn, chúng tôi hầu như không được chứng kiến đội tuyển quốc gia đạt thành tích nổi bật nào, vì vậy nhiều người trẻ khó hình thành sự gắn bó mạnh mẽ với môn thể thao này”, chàng thanh niên họ Lý nói.

Nam sinh thuộc thế hệ Gen Z cũng nhấn mạnh rằng thói quen theo dõi thể thao của giới trẻ ngày nay ngày càng bị chi phối bởi nhịp sống số nhanh và ảnh hưởng của mạng xã hội.

“Không phải thế hệ chúng tôi không thích bóng đá. Chúng tôi vẫn bị cuốn hút bởi những trận cầu đỉnh cao, các huyền thoại sân cỏ và những câu chuyện truyền cảm hứng. Điều thay đổi là cách chúng tôi tiếp cận môn thể thao này”, Lý cho biết.

“Thay vì thường xuyên theo dõi trọn vẹn các trận đấu, nhiều người trong chúng tôi có xu hướng lướt thấy một bàn thắng đẹp hoặc một câu chuyện về cầu thủ trên mạng xã hội rồi mới tìm hiểu thêm. Ngày nay, mọi người ngày càng quen với việc tiếp nhận bóng đá qua những đoạn nội dung ngắn, dễ xem. Với nhiều người, vài phút xem các pha highlights (điểm nhấn nổi bật) hấp dẫn còn thú vị hơn việc dành trọn 90 phút theo dõi cả trận đấu”, anh chàng này nói.

Cứ 4 năm một lần, một bàn thắng đẹp, một “câu chuyện cổ tích” của đội bóng yếu thế hay một trận chung kết nghẹt thở vẫn đủ sức kéo hàng triệu người quay trở lại với bóng đá. Điều thay đổi không hẳn là tình yêu dành cho “môn thể thao vua”, mà là cách người ta trải nghiệm nó.