Một công trình kiến trúc bằng đá hình tròn, có niên đại khoảng 4.000 năm đã được phát hiện trên đỉnh một ngọn đồi ở đảo Crete đang khiến giới khảo cổ học bối rối, đồng thời có thể làm gián đoạn dự án xây dựng một sân bay quốc tế quy mô lớn trên hòn đảo du lịch nổi tiếng của Hy Lạp.

Bộ Văn hóa Hy Lạp cho biết công trình này là một "phát hiện độc nhất vô nhị và vô cùng thú vị" thuộc nền văn minh Minoan trên đảo Crete - nền văn minh nổi tiếng với những cung điện nguy nga, nghệ thuật rực rỡ và hệ thống chữ viết cổ đầy bí ẩn.

Nhìn từ trên cao, tàn tích của công trình rộng khoảng 1.800m2 có hình dáng giống như một bánh xe khổng lồ. Di tích được phát hiện trong quá trình khai quật khảo cổ gần đây.

Khu vực phát hiện trước đó đã được quy hoạch để xây dựng trạm radar phục vụ sân bay mới đang được thi công gần thị trấn Kastelli. Dự kiến đi vào hoạt động vào năm 2027, sân bay này sẽ thay thế sân bay Heraklion - sân bay lớn thứ hai của Hy Lạp - với công suất phục vụ lên tới 18 triệu lượt hành khách mỗi năm.

Sau khi phong tỏa khu vực để nghiên cứu, đến nay, các nhà khảo cổ vẫn chưa xác định được mục đích sử dụng của công trình trên đỉnh đồi. Vì vậy, các chuyên gia hiện chỉ có thể đưa ra giả thuyết rằng nơi đây từng được sử dụng cho các hoạt động nghi lễ hoặc tôn giáo.

Công trình được bao quanh bởi tám vòng tường đá dạng bậc thang, cao tới 1,7 mét. Bên trong được chia thành nhiều không gian nhỏ thông với nhau và nhiều khả năng từng có một mái hình nón thấp.

Theo Bộ Văn hóa Hy Lạp, các dấu vết cho thấy đây không phải là nơi cư trú của con người. Trong quá trình khai quật, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một lượng lớn xương động vật bên trong công trình.

"Có khả năng nơi đây được sử dụng theo từng thời kỳ để tổ chức các nghi lễ, bao gồm việc ăn uống, uống rượu vang và có thể là dâng lễ vật", tuyên bố của Bộ cho biết.

Cơ quan này cũng nhấn mạnh rằng: "Quy mô, thiết kế kiến trúc cùng kỹ thuật xây dựng tỉ mỉ của công trình cho thấy việc xây dựng đòi hỏi nguồn nhân lực rất lớn, trình độ kỹ thuật chuyên môn cao và một hệ thống quản lý trung ương đủ mạnh".

Theo đánh giá của Bộ Văn hóa, đây chắc chắn là một công trình cộng đồng có vị trí và vai trò nổi bật trong toàn bộ khu vực vào thời kỳ đó.

Bộ trưởng Văn hóa Hy Lạp Lina Mendoni, vốn là một nhà khảo cổ học, cam kết sẽ bảo tồn nguyên trạng di tích, đồng thời tìm vị trí khác để xây dựng trạm radar.

"Chúng ta đều hiểu rõ giá trị và tầm quan trọng của di sản văn hóa, cũng như tiềm năng phát triển mà dự án sân bay mới mang lại. Hoàn toàn có thể tiếp tục triển khai dự án sân bay trong khi vẫn đảm bảo các cổ vật được bảo vệ xứng đáng", bà nói.

Theo Bộ Văn hóa, công trình chủ yếu được sử dụng trong giai đoạn 2000-1700 trước Công nguyên, tức vào thời điểm những cung điện đầu tiên của nền văn minh Minoan đang được xây dựng, bao gồm các quần thể nổi tiếng tại Knossos và Phaistos.

Bộ cũng cho biết một số đặc điểm kiến trúc của công trình có nét tương đồng với các lăng mộ hình tổ ong thời kỳ đầu của người Minoan, vốn có mái hình nón nhiều tầng và các gò mộ từng xuất hiện tại nhiều khu vực khác của Hy Lạp.