Đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ, triển vọng Trung Đông mờ mịt
Nỗ lực ngoại giao kéo dài suốt cuối tuần đã đổ vỡ khi phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Tehran không đưa ra cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân, trong khi Iran cáo buộc các yêu cầu từ phía Mỹ là “quá mức”.
Mỹ và Iran đã không thể đạt được thỏa thuận sau các cuộc đàm phán kéo dài suốt cuối tuần tại Pakistan, giáng đòn mạnh vào nỗ lực tìm kiếm giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột đã bước sang tuần thứ 6 tại Trung Đông.
Phó Tổng thống JD Vance cho biết các nhà đàm phán sẽ trở về Mỹ mà không có thỏa thuận, sau khi Iran không đưa ra cam kết từ bỏ tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân. Truyền thông Iran cũng xác nhận đàm phán đổ vỡ, và chưa có kế hoạch nối lại đối thoại.
“Chúng tôi đã nói rất rõ đâu là lằn ranh đỏ, những điểm có thể nhượng bộ và những điểm không thể. Chúng tôi đã làm rõ tối đa, nhưng phía họ đã lựa chọn không chấp nhận các điều khoản đó”, ông Vance phát biểu với báo chí sáng ngày 12/4 tại Islamabad.
Sự đổ vỡ này là bước lùi đối với cả 2 bên, diễn ra chỉ 1 tuần sau khi đạt được lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài 2 tuần. Việc Iran gần như phong tỏa eo biển Strait of Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lưu lượng dầu toàn cầu - cùng với giao tranh tiếp diễn giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon đã gây áp lực lớn lên tiến trình đàm phán tại Islamabad.
Ông Vance, cùng với Jared Kushner và Steve Witkoff, đã đối thoại với phái đoàn Iran gồm 71 thành viên do Chủ tịch Quốc hội Mohammad-Bagher Ghalibaf dẫn đầu.
Theo hãng tin Tasnim, Iran cho rằng các yêu cầu từ phía Mỹ là “quá mức”. Washington được cho là đã yêu cầu những nhượng bộ mà họ không thể đạt được trên chiến trường, bao gồm các vấn đề liên quan đến eo biển Hormuz và việc loại bỏ vật liệu hạt nhân.
Ông Vance nhấn mạnh: “Chúng tôi cần một cam kết rõ ràng rằng họ sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân, cũng như không phát triển các công cụ cho phép đạt được điều đó trong thời gian ngắn. Đó là mục tiêu cốt lõi của Tổng thống Mỹ và là điều chúng tôi hướng tới trong các cuộc đàm phán này”.
Việc không đạt được thỏa thuận sau các cuộc đàm phán kéo dài nhiều khả năng sẽ gây biến động thị trường dầu khí ngay đầu tuần, dù lưu lượng tàu qua eo biển đã có dấu hiệu cải thiện vào cuối tuần. Cuộc xung đột đang làm rung chuyển kinh tế toàn cầu và gây xáo trộn chuỗi cung ứng năng lượng.
Trước khi đàm phán bắt đầu, ông Ghalibaf đã tỏ ra thận trọng, nói rằng “chúng tôi có thiện chí nhưng không có niềm tin”. Iran cũng nhấn mạnh rằng một lệnh ngừng bắn tại Lebanon phải là điều kiện tiên quyết. Trong khi đó, Israel - không tham gia đàm phán tại Islamabad - vẫn tiếp tục không kích các thị trấn ở miền Nam Lebanon.
Tổng thống Donald Trump trước đó đã đưa ra những phát ngôn trái chiều, từ đe dọa “xóa sổ cả một nền văn minh” đến việc cho rằng một thỏa thuận Mỹ - Iran có thể mở ra “kỷ nguyên hoàng kim của Trung Đông”. Được biết hơn 3.000 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
