Nuôi trồng thủy sản đã trở thành một trong những ngành sản xuất mang lại giá trị kinh tế cao tại nhiều địa phương của tỉnh Tuyên Quang, đặc biệt là mô hình nuôi cá lồng trên sông và hồ chứa. Tuy nhiên, tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu đang khiến người nuôi phải đối mặt với nhiều rủi ro do các hiện tượng thời tiết cực đoan gây ra.

Theo thống kê, Tuyên Quang hiện có hơn 18.600 ha mặt nước, trong đó diện tích hồ thủy điện chiếm trên 13.000 ha và hơn 5.400 ha ao hồ nuôi thủy sản, với năng suất bình quân khoảng 2 tấn/ha. Toàn tỉnh có trên 3.300 lồng bè nuôi cá trên sông, hồ, mỗi năm cung cấp khoảng 600 tấn cá đặc sản và các loại thủy sản có giá trị kinh tế cao ra thị trường.

Tại thôn Hùng Cường, xã Tân Mỹ - nơi nhiều hộ dân phát triển nghề nuôi cá lồng trên sông Gâm, những tác động của thời tiết cực đoan đã được cảm nhận rõ rệt trong những năm gần đây.

Bà Ma Thị Điều cho biết, nghề nuôi cá lồng từng mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình trong nhiều năm. Giai đoạn từ năm 2018 đến 2023, hoạt động nuôi cá diễn ra khá thuận lợi do ít xảy ra thiên tai lớn. Tuy nhiên, từ năm 2024 đến nay, mưa lũ xuất hiện với tần suất dày hơn và cường độ mạnh hơn, khiến nhiều lồng nuôi bị hư hỏng, thủy sản thất thoát, gây thiệt hại đáng kể. Hai năm liên tiếp, gia đình bà gần như không có nguồn thu từ nghề nuôi cá.

Rút kinh nghiệm từ những thiệt hại đã xảy ra, năm nay gia đình bà chủ động gia cố hệ thống lồng nuôi, kiểm tra kỹ các điểm neo buộc trước mùa mưa bão. Khi có thông tin về mưa lớn hoặc thủy điện xả lũ, gia đình sẽ điều chỉnh độ sâu của lồng nuôi, đồng thời sẵn sàng di chuyển lồng cá đến những khu vực kín gió, có dòng chảy ổn định để hạn chế rủi ro.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ mưa lũ, người nuôi trồng thủy sản còn phải ứng phó với các đợt nắng nóng kéo dài trong mùa hè. Nhiệt độ tăng cao khiến môi trường nước dễ biến động, làm giảm sức đề kháng của thủy sản và tạo điều kiện cho dịch bệnh phát sinh.

Anh Vi Ngọc Anh, hộ nuôi cá lồng tại Bến Thủy, xã Nà Hang cho biết, để bảo vệ đàn cá trong điều kiện thời tiết bất lợi, gia đình chủ động điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp, bổ sung vitamin C và các chất điện giải nhằm tăng sức đề kháng cho cá. Đồng thời, các thiết bị như máy bơm và máy sục khí luôn được chuẩn bị sẵn để bổ sung ôxy khi cần thiết, giúp cá sinh trưởng ổn định trong thời gian nắng nóng.

Trước diễn biến ngày càng phức tạp của biến đổi khí hậu, công tác phòng, chống thiên tai trong nuôi trồng thủy sản được tỉnh Tuyên Quang xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm sản xuất bền vững.

Tỉnh đang khuyến khích các hợp tác xã và cơ sở nuôi trồng thủy sản đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất như lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường nước tự động, thiết bị cảnh báo sớm, áp dụng quy trình nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP và sử dụng các loại lồng nuôi có kết cấu chắc chắn, phù hợp với điều kiện dòng chảy trên sông, hồ.

Ngành nông nghiệp địa phương cũng khuyến cáo người dân nuôi thủy sản trong ao, hồ cần duy trì mực nước ở mức phù hợp, che chắn một phần mặt ao trong thời điểm nắng nóng và thường xuyên theo dõi các chỉ tiêu môi trường nước. Đối với nuôi cá lồng, việc vệ sinh lồng bè định kỳ, loại bỏ rong rêu, bảo đảm lưu thông dòng nước và chủ động di chuyển lồng nuôi đến khu vực có độ sâu thích hợp khi nhiệt độ mặt nước tăng cao là những giải pháp cần được thực hiện nghiêm túc.

Ông Nguyễn Đăng Khoa, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh Tuyên Quang cho biết, ngành chuyên môn đã tham mưu ban hành nhiều văn bản hướng dẫn các địa phương triển khai biện pháp phòng, chống nắng nóng và mưa lũ cho thủy sản. Trọng tâm là quản lý tốt môi trường nuôi, bổ sung ôxy trong thời điểm nắng nóng, điều chỉnh chế độ cho ăn hợp lý, tăng cường phòng chống dịch bệnh và xây dựng các phương án ứng phó với tình huống thời tiết cực đoan.

Bên cạnh đó, các địa phương cũng chủ động rà soát những khu vực nuôi có nguy cơ cao, hướng dẫn người dân gia cố bờ ao, hệ thống lồng bè trước mùa mưa bão; thường xuyên cập nhật thông tin dự báo thời tiết và cảnh báo thiên tai để người dân kịp thời triển khai các biện pháp phòng ngừa. Việc phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chuyên môn với các đơn vị vận hành hồ chứa, thủy điện trong điều tiết nguồn nước và thông báo xả lũ cũng góp phần giúp người dân chủ động bảo vệ tài sản và giảm thiểu thiệt hại.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục diễn biến khó lường, sự chủ động trong phòng, chống thiên tai không chỉ giúp bảo vệ đàn thủy sản trước những rủi ro do thời tiết cực đoan gây ra mà còn góp phần duy trì sinh kế cho người dân, hướng tới phát triển ngành thủy sản theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.