Đánh giá nguy cơ và cơ chế lây truyền của virus Ebola

Theo báo cáo từ WHO, tính đến cuối tháng 5, Cộng hòa Dân chủ Congo đã ghi nhận hơn 750 ca mắc Ebola (chủng Bundibugyo lưu hành rất hiếm gặp), trong đó có 177 trường hợp tử vong. Dịch cũng đã lan sang Uganda với 2 ca mắc từ người nhập cảnh. Đây là đợt bùng phát thứ 16 tại Congo kể từ năm 1976. Hiện tại, bệnh chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu và có tỷ lệ tử vong rất cao.

Về nguy cơ tại Việt Nam, ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) nhận định khả năng Ebola xâm nhập là rất thấp. Tuy nhiên, với hoạt động du lịch và giao thương quốc tế diễn ra sôi động, việc hành khách di chuyển qua nhiều quốc gia trước khi nhập cảnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ lây lan diện rộng.

Điểm đáng lưu ý để người dân bớt hoang mang là cơ chế lây nhiễm của Ebola hoàn toàn khác biệt so với SARS-CoV-2. Trong khi Covid-19 lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp dưới dạng giọt bắn và hạt khí dung, thì Ebola chủ yếu lây qua tiếp xúc gần, trực tiếp với máu, dịch tiết của người mắc bệnh hoặc người đã tử vong.

Về vấn đề này, ông Sơn nhấn mạnh: "Điều quan trọng là người dân cần hiểu rằng Ebola rất nguy hiểm nhưng không lây lan dễ dàng như Covid-19. Đây là hai cơ chế lây truyền hoàn toàn khác nhau. Vì vậy, nếu thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống thì hoàn toàn có thể kiểm soát nguy cơ dịch bệnh".

Siết chặt hai rào chắn giám sát y tế trọng điểm

Dù chưa ghi nhận ca mắc nào trong nước, Bộ Y tế đã chủ động tổ chức nhiều cuộc họp với WHO, CDC Hoa Kỳ cùng các chuyên gia, viện nghiên cứu để rà soát và cập nhật các hướng dẫn chuyên môn được ban hành từ năm 2014.

"Bộ Y tế Việt Nam hiện vẫn thường xuyên làm việc với WHO để cập nhật tình hình dịch bệnh. Chúng tôi xác định đây là bệnh rất nguy hiểm, cần nâng cao cảnh giác, tăng cường giám sát và kiểm soát nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam", ông Sơn chia sẻ.

Theo đó, Việt Nam đang triển khai song song hai biện pháp giám sát chính nhằm ngăn chặn dịch từ xa:

Giám sát tại cửa khẩu xuất, nhập cảnh: Phối hợp chặt chẽ cùng Bộ Ngoại giao, Bộ Công an và lực lượng quản lý xuất nhập cảnh để theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của hành khách đến từ các quốc gia châu Phi.

Giám sát tại cơ sở khám chữa bệnh: Tăng cường sàng lọc dựa trên các triệu chứng nghi ngờ. Các bệnh viện được yêu cầu siết chặt kiểm soát nhiễm khuẩn, sẵn sàng phương tiện bảo hộ cho nhân viên y tế.

Đồng thời, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh đã chuẩn bị sẵn sàng sinh phẩm và năng lực xét nghiệm chuyên sâu, bảo đảm chẩn đoán, phát hiện kịp thời ngay khi xuất hiện ca bệnh đầu tiên.

Khuyến cáo người dân không hoang mang, chủ động phòng ngừa

Ebola có thời gian ủ bệnh từ 2 đến 21 ngày. Bệnh nhân thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, uể oải, đau cơ, sau đó tiến triển nhanh thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan và suy thận.

Đặc biệt, tại những khu vực có dịch như Congo, nguy cơ lây nhiễm tăng cao do các tập quán văn hóa đặc thù (như chạm tay vào người đã tử vong để tiễn biệt). Do đó, Bộ Y tế khuyến cáo cộng đồng, đặc biệt là nhóm hành khách đi và đến vùng dịch, cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp bảo vệ cá nhân:

Giữ vệ sinh chung: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, ăn uống sạch sẽ, đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng.

Tránh tiếp xúc: Tuyệt đối không tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết của người nghi mắc bệnh hoặc người đã tử vong vì bệnh. Sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ y tế nếu bắt buộc phải tiếp xúc gần.

Theo dõi sức khỏe: Cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống (WHO, Bộ Y tế) để hiểu đúng tình hình, tuyệt đối không chủ quan.

Đối với những người vừa trở về từ vùng có dịch, ông Sơn đưa ra khuyến cáo đặc biệt: "Những trường hợp có biểu hiện sốt, mệt mỏi hoặc dấu hiệu bất thường sau khi nhập cảnh từ vùng dịch cần đến cơ sở y tế sớm và khai báo rõ lịch trình di chuyển để được theo dõi, xử lý kịp thời".