Tối 31/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin về tình hình triển khai Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và các giải pháp xử lý những vướng mắc phát sinh, nhằm tránh ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu nông sản.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ngày 26/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, góp phần tăng cường quản lý an toàn thực phẩm theo hướng quản lý rủi ro, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và tiệm cận với thông lệ quốc tế.

Tuy nhiên, trong bối cảnh phương thức kiểm tra an toàn thực phẩm có sự thay đổi so với quy định trước đây, việc triển khai đồng loạt công tác kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu tại các cửa khẩu ngay từ giai đoạn đầu đã nảy sinh nhiều khó khăn trong thực tiễn.

Tổng hợp từ các cơ quan chức năng cho thấy, trong khoảng thời gian từ ngày 26/1 đến hết ngày 29/1/2026, tại các cửa khẩu đường bộ, đường thủy và đường hàng không trên cả nước đã xảy ra tình trạng tồn đọng hơn 700 lô hàng nhập khẩu, với khối lượng khoảng 300.000 tấn. Các mặt hàng bị ùn ứ chủ yếu là nông sản tươi và sản phẩm sơ chế có nguồn gốc thực vật như rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn, cùng một số mặt hàng thực phẩm đã qua chế biến, đóng gói sẵn.

Nguyên nhân chính được xác định là do Nghị định số 46/2026/NĐ-CP có hiệu lực ngay trong khi chưa ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết về phương thức kiểm tra, trình tự lấy mẫu cũng như thời gian kiểm nghiệm. Bên cạnh đó, Nghị định chưa có quy định chuyển tiếp đối với các lô hàng đã nhập khẩu hoặc đang làm thủ tục trước thời điểm văn bản có hiệu lực. Việc áp dụng đồng loạt phương thức kiểm tra mới, với thời gian trả kết quả từ 5–7 ngày, đã tạo áp lực lớn đối với cơ quan kiểm tra, hệ thống kiểm nghiệm và doanh nghiệp nhập khẩu, đặc biệt là đối với các mặt hàng tươi sống, dễ hư hỏng.

Trước thông tin về tình trạng ùn tắc hàng hóa tại nhiều cửa khẩu, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cùng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã chủ động phối hợp với Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) – cơ quan đầu mối của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm và là đơn vị chủ trì tham mưu ban hành Nghị định số 46 – để rà soát, đánh giá tình hình thực tế.

Ngay sau đó, các đơn vị liên quan đã tổ chức họp với các cơ quan kiểm dịch thực vật vùng, là những đơn vị được giao thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu đối với sản phẩm có nguồn gốc thực vật. Qua đó, các bên nắm bắt cụ thể những khó khăn, vướng mắc tại từng cửa khẩu, đồng thời tổng hợp, báo cáo và đề xuất với Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường các phương án xử lý nhằm tháo gỡ ách tắc hàng hóa.

Dưới sự chỉ đạo sát sao, khẩn trương và đồng bộ của Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, theo báo cáo từ các Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng thuộc Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến chiều 31/1/2026, tình trạng ùn ứ hàng hóa tại nhiều cửa khẩu đã cơ bản được giải quyết. Trong đó, các cửa khẩu trọng điểm như tại Tây Ninh và một số địa bàn khác đã dần thông suốt trở lại.

Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long tại Văn bản số 102/VPCP-KGVX ngày 31/1/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ có báo cáo gửi Bộ Y tế – cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm – để tổng hợp, báo cáo Chính phủ trong ngày 1/2/2026. Nội dung báo cáo tập trung làm rõ những khó khăn, vướng mắc phát sinh và kiến nghị Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương sớm ban hành văn bản hướng dẫn, bảo đảm việc triển khai Nghị định số 46/2026/NĐ-CP được thống nhất, hiệu quả.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan, nhằm vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp và sớm ổn định tình hình thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu trên cả nước.