Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Thông tư 08 sửa đổi quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng. Điểm đáng chú ý nhất nằm ở việc điều chỉnh cách xác định tổng tiền gửi khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR).

Theo quy định mới, tiền gửi của các tổ chức trong và ngoài nước, bao gồm tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, vẫn phải loại trừ một số khoản mục trước khi tính vào mẫu số LDR. Những khoản bị loại trừ gồm tiền ký quỹ, tiền gửi vốn chuyên dùng của khách hàng, tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước và 80% tiền gửi có kỳ hạn của cơ quan này.

Điều đó đồng nghĩa các ngân hàng thương mại hiện được phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào công thức LDR. Trong khi đó, toàn bộ tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tiếp tục không được ghi nhận.

Đây được xem là bước điều chỉnh đáng chú ý sau lộ trình siết dần trước đó tại Thông tư 26/2022. Theo quy định cũ, tỷ lệ loại trừ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước khỏi công thức LDR tăng dần từ 50% năm 2023, 60% năm 2024, 80% năm 2025 và lên 100% từ ngày 1/1/2026. Như vậy, đến đầu năm nay, toàn bộ dòng tiền này đã bị loại khỏi cách tính LDR.

LDR là chỉ tiêu phản ánh mức độ sử dụng vốn huy động cho hoạt động cho vay, được tính bằng tổng dư nợ tín dụng chia cho tổng tiền gửi được phép tính vào nguồn vốn huy động. Khi mẫu số tăng lên trong khi dư nợ cho vay giữ nguyên, tỷ lệ LDR sẽ giảm xuống, qua đó tạo thêm khoảng trống cho tăng trưởng tín dụng.

Chẳng hạn, một ngân hàng có 2 triệu tỷ đồng tiền gửi và 1,5 triệu tỷ đồng dư nợ cho vay sẽ có LDR ở mức 75%. Nếu ngân hàng này nhận thêm 300.000 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn từ Kho bạc Nhà nước, theo quy định mới, 20% số tiền trên – tương đương 60.000 tỷ đồng – được cộng vào mẫu số tính LDR.

Khi đó, tổng tiền gửi được phép tính tăng lên 2,06 triệu tỷ đồng, kéo tỷ lệ LDR giảm còn khoảng 72,8%. Với mức trần LDR hiện hành là 85%, việc tăng thêm 60.000 tỷ đồng ở mẫu số về lý thuyết có thể mở ra khoảng 51.000 tỷ đồng dư địa cho vay mới.

Tuy nhiên, khả năng mở rộng tín dụng trên thực tế còn phụ thuộc nhiều yếu tố như hạn mức tăng trưởng tín dụng được cấp, chất lượng tài sản, thanh khoản, cơ cấu nguồn vốn và các tiêu chuẩn an toàn nội bộ của từng ngân hàng.

Nhóm được hưởng lợi lớn nhất từ thay đổi này là các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước gồm Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank. Tính đến cuối quý I, hơn 99% tiền gửi của Kho bạc Nhà nước trong toàn hệ thống đang nằm tại nhóm ngân hàng quốc doanh.

Trong những tháng đầu năm, tỷ lệ LDR của nhóm Big 4 đều tiến sát ngưỡng tối đa 85%. Cụ thể, đến ngày 31/3, Agribank ở mức 83%, BIDV 82,9%, Vietcombank 84,5% và VietinBank 83,5%.

Theo đánh giá của các chuyên gia từ MBS, việc thay đổi cách tính có thể giúp tỷ lệ LDR của nhóm ngân hàng quốc doanh giảm khoảng 1,1-1,5 điểm phần trăm so với trước. Đồng thời, dư địa cho vay mới được bổ sung tương đương khoảng 0,3-0,4% tổng dư nợ tín dụng hiện tại của toàn hệ thống.

Chính sách này được đánh giá đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm nay vẫn ở mức cao, trong khi áp lực duy trì mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế chưa giảm bớt. Khi huy động vốn chưa thể cải thiện nhanh, việc nới kỹ thuật trong công thức LDR giúp các ngân hàng có thêm “không gian” để duy trì đà tăng tín dụng mà không tạo áp lực quá lớn lên chi phí vốn.

Ngoài ra, từ đầu năm nay, các ngân hàng tham gia nhận chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng yếu kém cũng được giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Theo giới phân tích, động thái này chủ yếu mang tính hỗ trợ thanh khoản và giảm chi phí vốn cho một số nhà băng cụ thể, thay vì tạo tác động diện rộng lên toàn hệ thống ngân hàng.