Bạch Đằng Giang: Nơi hội tụ hồn thiêng sông núi
Bạch Đằng Giang là khu di tích tọa lạc tại đường Trần Hưng Đạo, phường Bạch Đằng, TP. Hải Phòng (trước thuộc thôn Tràng Kênh, thị trấn Minh Đức, huyện Thủy Nguyên cũ). Khu di tích này được bao bọc bởi một dãy núi đá lớn có tên là Tràng Kênh, phía Nam là dòng sông Giá êm đềm, phía trước là khu di tích sông Bạch Đằng lịch sử.
Khu di tích Bạch Đằng Giang nằm cách trung tâm thành phố Hải Phòng chừng 18km về phía Đông Bắc, là địa danh nổi tiếng với 3 trận thủy chiến chống quân xâm lược trong lịch sử nước ta. Khu di tích là nơi tưởng niệm các chiến công oanh liệt đánh bại quân Nam Hán (năm 938), quân Đại Tống (năm 981) và quân Nguyên Mông (năm 1288) trên sông Bạch Đằng. Những trận chiến đó gắn liền với tên tuổi các bậc hào kiệt: Vua Lê Đại Hành, Quốc Công Tiết chế Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và Đức Vương Ngô Quyền. Để tưởng nhớ các vị anh hùng dân tộc lập nên những chiến thắng vang dội trên dòng sông lịch sử, người dân đã xây dựng khu di tích Bạch Đằng Giang - một quần thể kiến trúc quy mô bề thế, khang trang trên khu đất đắc địa của dãy núi Tràng Kênh.
Khu du tích Bạch Đằng Giang là một trong số ít địa điểm du lịch thực hiện thành công “3 không” bao gồm: không thương mại, không thu phí, không rác thải. Nhờ nguyên tắc “3 không” này, khu di tích đã mang đến một không gian văn hóa - lịch sử yên bình đúng nghĩa.
Từ sông Bạch Đằng nhìn vào, Tràng Kênh như một Hạ Long trên cạn với nhiều núi non hùng vĩ. Tràng Kênh cũng là vùng đất lưu giữ di chỉ của người Việt cổ, nơi giao thoa văn hóa của người miền núi ở cánh cung Đông Triều với người miền biển của văn hóa Hạ Long của các bộ tộc Âu Việt và Lạc Việt.
Từ trước công nguyên đến thời Bắc thuộc, Núi Tràng Kênh - Sông Bạch Đằng án ngữ con đường xâm lăng duy nhất về phương Nam của các thế lực Phương Bắc. Nơi đây, từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 13 diễn ra 3 trận quyết chiến chiến lược, cả 3 lần đều dùng trận địa cọc, cả 3 lần đều chỉ xảy ra trong 1 ngày, 1 con nước sáng lên chiều xuống và tiêu diệt gọn quân thù, bắt sống giặc, chém chết chủ tướng, làm quân thù Nam Hán, Đại Tống, Nguyên Mông đều bạt vía kinh hồn.
Nằm trung tâm vườn cuội kết triệu năm tuổi, Trụ Chiến thắng được chế tác từ đá hồng ngọc nguyên khối lấy từ mỏ đá gốc Nam Trường Sơn, cao chừng 5,5 mét, tiết diện 2,25 mét vuông, nặng chừng trăm tấn. Sau chế tác trụ có 4 mặt hình chữ nhật, khắc nổi 108 chữ tương ứng với 72 vị thiên can, 36 vị địa chi, mặt tiền 7 chữ “Giang San Vượng khí Bạch Đằng thâu”. Ba mặt tả, hữu, hậu khắc công lao và thần tích của Đức vua Ngô Quyền, Lê Đại Hành Hoàng đế và Đức Thánh Trần. Các chữ khắc cùng một mẫu, các bản thần phả đều từ cung sinh, kết thúc ở cung sinh theo Kinh dịch thể hiện sự trường tồn.
Đền Bạch Đằng Giang thờ Đức Ngô Quyền Vương, người khai sinh trận địa cọc Bạch Đằng, đánh thắng quân Nam Hán năm 938, chấm dứt 1117 năm Bắc thuộc, mở ra nền văn Minh Đại Việt.
Quốc Công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn - ngài có công 3 lần đánh bại Nguyên Mông, đỉnh điểm là chiến thắng Bạch Đằng 1288, đập tan dã tâm xâm lược nước ta của Đế chế Nguyên Mông, mở ra nền văn minh Đông A rực rỡ.
Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam. Người là nhà yêu nước vĩ đại, người khai sáng con đường giải phóng dân tộc Việt Nam, là hình mẫu của một người chiến sĩ cách mạng trọn đời hy sinh vì nước, vì dân. Cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một bản anh hùng ca về sự hy sinh, tận hiến cho độc lập dân tộc, cho tự do và hạnh phúc của Nhân dân. Người không chỉ làm nên lịch sử mà còn để lại di sản tinh thần vô giá cho dân tộc Việt Nam.
Quảng trường Chiến Thắng trong khu di tích đặt tượng thờ 3 vị anh hùng dân tộc gồm: Ngô Quyền, Lê Đại Hành và Trần Hưng Đạo. Các tượng này đều đúc bằng đồng nguyên khối cao 8m, nặng hơn 40 tấn.
Đức vương Ngô Quyền đứng giữa, chân đạp sóng, tay chỉ thẳng dòng sông Bạch Đằng, nơi vùi xác quân thù. Đức hoàng đế Lê Đại Hành áo bào tung bay trong gió, tay nắm chặt đốc kiếm, mắt rực sáng thiêu đốt quân thù. Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn khoan thai, tay phải giữ “Binh thư yếu lược” Bình Nguyên, tay trái nắm chắc chuôi gươm, dánh hiên ngang trong tư thế: “Năm nay đánh giặc nhàn”.
Lịch sử thế giới ghi nhận trong 10 danh tướng tài giỏi nhất nhân loại thì Việt Nam góp mặt 2 danh tướng, trong đó Trần Hưng Đạo là vị tướng bách chiến bách thắng trong lịch sử dân tộc Việt Nam.
Quảng trường Chiến thắng là công trình được hoàn thành vào tháng Chạp năm Bính Thân 2016, đón xuân mới Đinh Dậu 2017. Quảng trường được xây nổi trên sông Bạch Đằng với diện tích 2000m2, lát đá granit vươn ra sông.
Bên cạnh Quảng trường Chiến Thắng là bãi cọc lim bịt sắt gồm 180 cọc được dựng lại dưới lòng sông, tượng trưng cho thế trận năm xưa mà các tiền nhân đã cho dựng lên để tiêu diệt quân thù.
Năm 2021, Khu di tích Bạch Đằng Giang được đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia. Khu di tích Bạch Đằng Giang không chỉ là nơi hội tụ hồn thiêng sông núi mà còn là nơi lưu giữ những chứng tích lịch sử hào hùng của dân tộc. Nơi đây trở thành một địa điểm giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ về lịch sử của dân tộc mình, cụ thể hóa được những bài học lịch sử trong nhà trường.






