Trong bối cảnh cơ quan thuế ngày càng siết chặt việc kiểm soát dòng tiền qua tài khoản ngân hàng, không ít người lo ngại rằng mọi khoản tiền nhận được đều có thể bị xem là thu nhập và phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

Tuy nhiên trên thực tế, có nhiều trường hợp dòng tiền chỉ mang tính chất trung chuyển, thanh toán hộ hoặc giao dịch dân sự hợp pháp nên không thuộc diện chịu thuế.

Từ shipper thu tiền COD, nhân viên nhận tiền thay doanh nghiệp, các khoản đáo hạn ngân hàng, tiền chơi hụi cho tới giao dịch mua bán bất động sản đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính, pháp luật hiện hành đều có quy định cụ thể để phân biệt đâu là thu nhập chịu thuế và đâu là khoản tiền hợp pháp được miễn kê khai.

Việc hiểu rõ các trường hợp này không chỉ giúp người dân tránh bị hiểu nhầm khi tài khoản có giao dịch lớn, mà còn chủ động chuẩn bị hồ sơ, chứng từ cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình khi cơ quan chức năng yêu cầu giải trình.

Căn cứ theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, có 9 trường hợp nhận tiền chuyển khoản không phải nộp thuế TNCN mà người dân cần biết:

Nhận tiền để đáo hạn khoản vay ngân hàng    

Người vay ngân hàng đến kỳ đáo hạn thường nhờ người thân chuyển tiền hộ để tất toán trước khi vay lại. Khoản tiền chuyển vào tài khoản nhằm mục đích kỹ thuật này không tạo ra thu nhập cá nhân nên không bị đánh thuế.

Lương từ nước ngoài đã đóng thuế sở tại

Người lao động Việt Nam đang làm việc tại nước ngoài nếu đã nộp thuế tại quốc gia sở tại, khi chuyển tiền về nước sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân. Điều kiện là phải có chứng từ chứng minh thuế đã đóng, chuyển qua ngân hàng chính thống.

Vay mượn giữa người thân, bạn bè không phải thu nhập chịu thuế

Các khoản tiền cá nhân nhận được từ người thân, bạn bè để phục vụ mục đích vay mượn, hỗ trợ, giúp đỡ đều được pháp luật xác định là quan hệ dân sự, không phát sinh thu nhập nên không thuộc diện chịu thuế.

Tuy nhiên, để tránh hiểu nhầm, người chuyển tiền nên ghi rõ nội dung như: “vay tiền”, “giúp tạm”, “chuyển khoản mượn tiền”.

Tiền gửi từ người thân ở nước ngoài

Tiền thân nhân gửi từ nước ngoài về, hay còn gọi là kiều hối, được pháp luật Việt Nam miễn thuế nhằm khuyến khích nguồn ngoại tệ. Khoản tiền này không được xem là thu nhập chịu thuế cá nhân nếu gửi qua các kênh chính thức như ngân hàng, công ty chuyển tiền hợp pháp.

Các hoạt động thu hộ, chi hộ

Những cá nhân làm nghề shipper, thu hộ tiền hàng (COD), hoặc nhận tiền rồi chi lại theo ủy quyền (ví dụ như nhân viên cây xăng thu tiền hộ công ty) không phải kê khai thu nhập cá nhân. Lý do là các khoản này không mang tính thu nhập thật sự mà chỉ là trung gian giao dịch.

Nhận tiền bán nhà, đất và đã hoàn thành nghĩa vụ thuế

Nếu cá nhân bán bất động sản và đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế trước đó (thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ…), số tiền chuyển khoản thanh toán sau này không bị đánh thuế lại. Tuy nhiên, nếu phát hiện việc khai giá thấp để trốn thuế, cơ quan thuế có quyền truy thu phần chênh lệch.

Tiền lương đã khấu trừ thuế chuyển cho người thân

Tiền lương sau thuế mà cá nhân chuyển cho vợ, chồng hoặc người thân khác không được xem là thu nhập mới. Vì vậy, người nhận sẽ không bị tính thuế lại. Điều quan trọng là phải chứng minh nguồn tiền là tiền lương đã qua khấu trừ theo quy định.

Nhận - chuyển tiền hộ mà không thu phí

Khi bạn chuyển tiền giúp người khác và không thu bất kỳ khoản phí, thu nhập nào, số tiền nhận vào tài khoản sẽ không bị tính thuế. Tuy nhiên, nếu có thu phí thì phần phí dịch vụ có thể bị đánh thuế thu nhập từ dịch vụ (5% - 7%).

Lãi cho vay cá nhân nhỏ lẻ không bị đánh thuế

Khi cá nhân cho người khác vay tiền theo hình thức dân sự (họ, hụi, bạn bè, người thân…) mà không có lãi hoặc lãi nhỏ, không thường xuyên thì không bị coi là kinh doanh nên không phải đóng thuế. Tuy nhiên, nếu cho doanh nghiệp, tổ chức vay và nhận lãi định kỳ, người cho vay có thể phải nộp thuế 5% trên phần lãi.