Sáng 3/6, cùng với việc hai cụm đầu mối Mã Đạo và Kỳ Thạch bắt đầu tích nước, toàn tuyến kênh đào Bình Lục chính thức được cấp nước và bước vào giai đoạn chạy thử có nước trên toàn tuyến. 

Đây là dấu mốc quan trọng đối với dự án hạ tầng giao thông đường thủy trọng điểm quốc gia của Trung Quốc, đồng thời đánh dấu bước tiến mới trong quá trình hình thành tuyến vận tải kết nối trực tiếp khu vực nội địa Tây Nam với Vịnh Bắc Bộ.

Dự kiến đi vào khai thác trong tháng 9 năm nay, kênh đào Bình Lục được đánh giá là một trong những công trình giao thông thủy quan trọng nhất của Trung Quốc trong những năm gần đây.

Công trình chiến lược kết nối sông với biển

Kênh đào Bình Lục là dự án xương sống của Hành lang Đường bộ - Đường biển mới khu vực miền Tây Trung Quốc. Công trình có tổng vốn đầu tư hơn 70 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 272.319 tỷ đồng), chiều dài 134,2km.

Tuyến kênh bắt đầu từ cửa sông Bình Đường thuộc thành phố Hoành Châu, Nam Ninh, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, đi qua thị trấn Lục Ốc của huyện Linh Sơn, thành phố Khâm Châu, trước khi kết nối với sông Khâm và đổ ra Vịnh Bắc Bộ.

Đây là công trình kênh đào kết nối sông với biển đầu tiên được quy hoạch và điều phối ở cấp quốc gia kể từ khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập. Sau khi hoàn thành, tuyến kênh có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải 5.000 tấn lưu thông.

Mở thông tuyến vận tải ngắn nhất từ Tây Nam ra biển

Theo các chuyên gia, ý nghĩa lớn nhất của kênh đào Bình Lục nằm ở việc giải quyết điểm nghẽn tồn tại lâu nay trong hệ thống vận tải đường thủy của khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Dù Vịnh Bắc Bộ là cửa ngõ ra biển gần nhất của khu vực Tây Nam, song trong thời gian dài, do thiếu tuyến hành lang kết nối trực tiếp giữa hệ thống sông nội địa với biển, hàng hóa xuất khẩu từ Tây Nam Trung Quốc sang Đông Nam Á buộc phải đi theo tuyến sông Tây Giang ra phía đông trước khi tiếp cận các cảng biển.

Điều này khiến quãng đường vận tải kéo dài, chi phí logistics gia tăng, đồng thời hạn chế khả năng phát huy lợi thế của hệ thống cảng nước sâu tự nhiên tại Vịnh Bắc Bộ.

Sự xuất hiện của kênh đào Bình Lục đã tạo ra hành lang vận tải trực tiếp từ lưu vực Tây Giang ra biển, hiện thực hóa mục tiêu đưa dòng chảy kinh tế của khu vực Tây Nam hướng thẳng về phía Nam.

Trong tương lai, hàng hóa từ Tây Nam và thậm chí cả Tây Bắc Trung Quốc có thể kết nối với hệ thống sông Tây Giang thông qua mạng lưới đường sắt, đường bộ và đường thủy, sau đó trực tiếp đi ra biển qua kênh đào Bình Lục.

So với tuyến vận tải truyền thống trước đây, hành trình đường sông sẽ được rút ngắn khoảng 560km, trở thành tuyến vận tải ra biển ngắn nhất, thuận tiện nhất và có hiệu quả kinh tế cao nhất cho khu vực.

Giới chuyên gia nhận định việc đưa kênh đào Bình Lục vào khai thác không chỉ tác động sâu sắc đến sự phát triển của Quảng Tây mà còn tạo động lực mới cho tiến trình mở cửa của toàn bộ khu vực Tây Nam và Trung Nam Trung Quốc. Đồng thời, công trình được kỳ vọng sẽ thúc đẩy hợp tác logistics, giao thông vận tải và thương mại giữa Trung Quốc với các nước ASEAN.

Ba năm thi công thần tốc với hơn 20.000 người tham gia

Kênh đào Bình Lục được khởi công ngày 28/8/2022. Dưới sự phối hợp của nhiều cơ quan Trung ương cùng chính quyền Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, hơn 20.000 kỹ sư, công nhân và chuyên gia đã tham gia xây dựng dự án.

Sau một năm thi công, ba cụm đầu mối lớn của dự án đồng loạt bước vào giai đoạn xây dựng kết cấu chính. Sau hai năm, cả giá trị giải ngân đầu tư và khối lượng đào đắp đất đá đều vượt mốc 50%.

Đến năm thứ ba, khối lượng đào đắp đất đá và thi công bê tông thân chính các âu tàu đều vượt 92%, trong khi luồng kênh cơ bản hoàn thành khoảng 81%, đưa toàn bộ dự án bước vào giai đoạn nước rút.

Nhiều hạng mục lập kỷ lục thế giới

Theo ông Hu Ya'an, Viện sĩ Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc và nguyên Tổng Công trình sư Viện Nghiên cứu Khoa học Thủy lợi Nam Kinh, toàn tuyến kênh đào Bình Lục có ba cụm đầu mối trọng điểm gồm Kỳ Thạch, Mã Đạo và Thanh Niên.

Trong đó, cụm đầu mối Mã Đạo đang sở hữu âu tàu tiết kiệm nước trên sông nội địa lớn nhất thế giới. Buồng âu tại đây có diện tích tương đương khoảng một sân bóng đá rưỡi, cho phép nhiều tàu lớn cùng lúc thực hiện quá trình nâng hạ mực nước. Mã Đạo cũng là âu tàu tiết kiệm nước trên sông nội địa có độ chênh mực nước lớn nhất thế giới, đạt 29,6 m.

Bên cạnh đó, hệ thống van công tác tại hai cụm đầu mối Mã Đạo và Kỳ Thạch hiện được đánh giá có tốc độ đóng mở nhanh nhất thế giới. Mỗi van nặng khoảng 70 tấn nhưng chỉ mất 1 phút để mở hoàn toàn và khoảng 30 giây để đóng lại.

Hướng tới một tuyến kênh xanh và thông minh

Không chỉ chú trọng yếu tố giao thông vận tải, dự án còn được định hướng trở thành mô hình phát triển xanh và thông minh. Để bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, chủ đầu tư đã xây dựng các cầu chuyên dụng cho động vật hoang dã, hành lang sinh thái dành cho chim và các tuyến di cư cho cá. Nhiều cây cổ thụ trong khu vực dự án cũng được di dời tới các khu tái định cư cùng người dân nhằm bảo tồn nguồn tài nguyên sinh thái.

Hai bên tuyến luồng được áp dụng giải pháp mái kè bằng các khối bê tông rỗng chịu tải. Thiết kế này vừa bảo đảm ổn định kết cấu công trình, vừa tạo môi trường sinh sống cho các loài động thực vật.

Được biết, toàn tuyến kênh được trang bị hệ thống giám sát tích hợp công nghệ định vị Bắc Đẩu, điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo (AI). Hệ thống cho phép theo dõi trực quan toàn bộ hoạt động giao thông thủy, đồng thời dự báo sớm các nguy cơ mất an toàn hàng hải.

Trong tương lai, việc vận hành tuyến kênh cũng sẽ được hỗ trợ bởi các thuật toán AI nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, điều phối tàu thuyền và tối ưu hóa lưu thông hàng hóa.

Viết tiếp câu chuyện vận tải thủy kéo dài hơn 2.000 năm

Hơn 2.000 năm trước, người Trung Quốc cổ đại đã xây dựng Linh Cừ tại Quảng Tây - công trình hiện được công nhận là Di sản Công trình Thủy lợi Thế giới. Ngày nay, trên chính vùng đất từng sản sinh ra kỳ tích thủy lợi cổ đại đó, một tuyến kênh đào hiện đại với quy mô và tầm ảnh hưởng lớn đang dần thành hình.

Khi chính thức thông thuyền, kênh đào Bình Lục không chỉ trở thành tuyến vận tải chiến lược kết nối nội địa với biển mà còn là biểu tượng cho năng lực xây dựng hạ tầng quy mô lớn, tư duy phát triển mới và tham vọng mở rộng không gian kinh tế của Trung Quốc trong thế kỷ XXI.

Từ dòng chảy lịch sử của Linh Cừ đến công trình Bình Lục hôm nay, truyền thống khai thác và phát triển vận tải thủy của Trung Quốc tiếp tục được nối dài, mở ra một chương mới trong quá trình kết nối khu vực nội địa với đại dương và thị trường quốc tế.